web analytics
خانه » اوتیسم » تفکر آینده نگر در افراد با اختلال طیف اوتیسم

تفکر آینده نگر در افراد با اختلال طیف اوتیسم

تفکر آینده نگر

تفکر در مورد آینده یا تفکر آینده نگر (future thinking)  توانایی تصویرسازی ذهنی از حوادث و رویدادهای احتمالی آینده با توانایی فرد در تصویرسازی خلاقانه از احتمالات فرضی آینده تعریف می شود. که به خود کمک میکند پیامدهای احتمالی یک فعالیت را قبل از انجا آن در نظر بگیرد و با اطمینان بیشتری به هدف خود دست یابد . همچنین در تصمیم گیری ، تنظیم هیجانات ، خودکنترلی و به تعویق انداختن ارضای نیاز نقش دارد.

فرایندهای شناختی درگیر در تفکر آینده نگر حافظه ی رویدادی و حافظه ی معنایی هستند. حافظه ی رویدادی پایه و اساس لازم را برای تصویرسازی آینده فراهم می کند و حافظه ی معنایی با بازنمایی دانش کلی در مورد جهان پیرامون فرد را در طرح ریزی یاری میکند.

توانایی تفکر آینده نگر بصورت ابتدایی در ۳ سالگی بروز پیدا می کند و دارای یک مسیر تکاملی است  که بین ۴ تا ۵ سالگی پیچیده می شود.

در خصوص عوامل موثر بر شکل گیری تفکر آینده نگر می توان صحبت والدین با کودکان خود در مورد آینده را نام برد. همچنین کودکان از طریق صحبت کردن با بزرگسالان نیز می توانند درک بهتری از آینده بدست آورند.

زبان نقش ضروری و اساسی در تحول تفکر آینده نگر دارد.

اختلال طیف اوتیسم یک اختلال عصبی-رشدی است که با نقص در ارتباط تعمال اجتماعی و رفتارهای تکراری و علایق محدود تشخیص داده می شود. در حوزه ی شناختی ASD  با نقص در حافظه ی رویدادی ، تفکر آینده نگر و نظریه ی ذهن مشخص می شود.

حافظه ی آینده نگر در اختلال طیف اوتیسم:

حافظه ی آینده نگر را توانایی تنظیم اهداف و برنامه ها ، حفظ و یادآوری مجدد و انتقال آنها در زمان و بستر مناسب میدانند.

۲ نوع اصلی حافظه ی آینده نگر عبارتند از :

  • حافظه ی آینده نگر زمان محور
  • حافظه ی آینده نگر رویداد محور

حافظه ی رویداد محور به یادآوری و انجام یک عمل در آینده و زمانی که اتفاق یا سرنخی در محیط دیده می شود ارتباط دارد.

حافظه ی اینده نگر زمان محور به انجام یک عمل در محدوده ی زمانی خاص در آینده اشاره دارد.

شواهد بسیار زیادی به ارتباط بین تفکر آینده نگر و حافظه ی آینده نگر اشاره و بیان کرده اند که حافظه ی آینده نگر مبتنی بر تفکر آینده نگر است. بنابراین اگر فرضیه ی نقص تفکر آینده نگر در افراد ASD  صحیح باشد می توان انتظار داشت که حافظه ی آینده نگر نیز در این افراد دچار نقایصی باشد.

نتایج پژوهشی نشان میدهد افراد با اختلال طیف اوتیسم در حافظه ی آینده نگر زمان محور دچار مشکل هستند و این در حالی است که تفاوت معناداری به لحاظ حافظه آینده نگر رویداد محور بین افراد عادی و مبتلایان به ASD مشاهده نشده است.

برنامه ریزی در اختلال طیف اوتیسم

به لحاظ نظری کارکرد اصلی تفکر آینده نگر در تقویت و حمایت از برنامه ریزی است. بر اساس این دیدگاه افراد می توانند تا عمل به برنامه های ممکن (انتخابی) را بدون خطرات احتمالی مربوط به انجام واقعی آنها (که احتمالا با شکست مواجه می شوند) ورد آزمایش قرار دهند.

اگر این دیگاه صحیح باشد هرگونه اختلالی که نقص در تفکر آینده نگر را در بر دارد با ضعف در برنامه ریزی نیز همراه است. نتایج پژوهشی عملکرد ضعیف برنامه ریزی را در افراد با اختلال طیف اوتیسم نشان داده اند.

نظریه ی ذهن در اختلال طیف اوتیسم

نظریه ی ذهن ، حالت های ذهنی ، اعتقادات ، نیت ، آرزوها ، ادعاها و دانش نسبت به خود و دیگران است و فهمیدن این مطلب که دیگران اعتقادات و نیاتی متفاوت از اعتقادات و نیات ما دراند و بتوان اعمال آنها را پیش بینی کرد.

کودکان با اختلال طیف اوتیسم نظریه ی ذهن را بکار می برند و همچنین این کودکان مشکلات عمده ای در فهمیدن عقاید دیگران دارند.

عملکرد فضایی در اختلال طیف اوتیسم

عملکرد فضایی یا مسیر یابی فضایی به توانایی خود برا یافتن حدود مسیر خود در محیط اطراف اشاره دارد که می تواند یا به وسیله ی نقشه های فیزیکی (بازنمایی بیرونی) و یا بازنمایی های ذهنی مبتنی بر تجارب حسی با حافظه (بازنمایی درونی) کسب شود.

این فرآیند شناختی به توانایی تواید ذهنی و حفظ ارتباط جزیاتی محیطی مثل صداها ، بوها ، احساسات ، افکار ، اشیاء ، و افراد بستگی دارد.

حافظه ی رویدادی و تفکر آینده نگر و نظریه ی ذهن به این فرآیند کمک میکند.

شواهد پژوهشی نشان میدهد این فرآیند نیز در اختلال طیف اوتیسم دچار نقص است.

تفکر آینده نگر برای انعطاف پذیری فکر و عمل ضروری است چون شخص را قادر به شبیه سازی و پش بینی اتفاقات آینده میکند و در نتیجه او می تواند برنامه ریزی و عمل مطلوب را انتخاب کند .مشکل در برخورد با آینده در ذهن ممکن ات منجر به وابستگی بیش از حد به الگوهای رفتاری محدود ، تکراری و کلیشه ای شود.

مداخله هایی که در آنها کودکان اوتیستیک به مکالمه با والدین و مربیان خود تشویق شوند در تقویت مهارت تفکر آینده نگر موثر است.

برگرفته از مجله ی تعلیم و تربیت استثنایی

سال پانزدهم-اسفند ۱۳۹۴- شماره ی ۹

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *